پاكى تجربه و وابسته نبودن آن به استعمارگران از آن آگاه كه انسان سفيد پوست غربى ، با زور اسلحه اش و انديشه هايش و روش هايش سرزمين پاك ما را به زير لگد گرفت ، توده ها در جهان اسلام از نيرنگ ها و فريبكارى هاى گوناگون در رنج بوده اند . و اين رنج هاى تلخ ، احساس روحى ويژه اى را در آنان متبلور ساخته كه وادارش مىكند در برابر استعمار ، برخوردى همراه با شك و اتهام داشته باشند . و نوعى جبهه گيرى در مقابل عوامل سازمان دهنده اى كه انسان اروپائى عرضه مى دارد در توده ها به وجود آمده و گونه اى نگرانى و تزلزل در برابر نظاماتى كه به يارى نهادهاى اجتماعى كشورهاى استعمارگر مستقر مىشود پديدار گردد و حساسيت سختى عليه آن به چشم بخورد . و اين حساسيت ، موجب شود كه آن نظامات حتى اگر شايسته و از ديدگاه سياسى بر كنار از جنبه هاى استعمارى باشد ، باز هم نتواند استعدادهاى توده را شكوفا سازد ، و رهبرى آن را در ميدان سازندگى به دست گيرد . پس توده بناچار و به حكم ويژگى هاى روحى اش كه آفريده روزگار استعمار ، و واكنشى در برابر امور مربوط به آن است ، بايستى جنبش نوين خود را بر پايه نظام اجتماعى و مرزهاى مدنيتى بنهد كه